Nieuws
Wie de voorbije dagen op zoek ging naar een mobiele airco, kwam vaak van een kale reis thuis. Door de aanhoudende hitte zijn zowel nieuwe als tweedehands toestellen volledig uitverkocht. Tegelijk laait ook het politieke debat op. De Vlaamse regering wil warmtepompen en airco’s toegankelijker maken zodat woningen beter beschermd zijn tegen steeds frequentere hittegolven. Dat is een begrijpelijke reactie op de stijgende gezondheidsrisico’s van extreme hitte.
Maar terwijl we investeren in technologische oplossingen, dreigt een minstens even belangrijke bondgenoot onderbelicht te blijven: bomen.
Hittegolven zijn geen uitzondering meer
De klimaatverandering zorgt ervoor dat hittegolven niet alleen vaker voorkomen, maar ook langer aanhouden en intenser worden. Vooral steden en dorpskernen warmen sterk op door het zogenaamde stedelijk hitte-eilandeffect. Beton, asfalt en gebouwen slaan overdag grote hoeveelheden warmte op en geven die ’s nachts langzaam weer af. Daardoor koelen steden veel minder af dan hun groene omgeving, met belangrijke gevolgen voor de volksgezondheid.
Extreme hitte behoort vandaag al tot de dodelijkste weersfenomenen in Europa. Tijdens de recente hittegolf werden opnieuw honderden extra overlijdens geregistreerd in verschillende Europese landen, waaronder België.
Bomen zijn natuurlijke airco’s
Gelukkig bestaat er een bijzonder efficiënte, goedkope en duurzame manier om onze leefomgeving af te koelen.
Bomen werken als natuurlijke airco’s via twee mechanismen. Hun bladerdak houdt zonnestraling tegen waardoor straten, gevels en pleinen minder opwarmen. Daarnaast verdampen bomen grote hoeveelheden water via hun bladeren. Dat proces – evapotranspiratie – onttrekt warmte aan de omgeving en zorgt voor een merkbaar verkoelend effect.
Recente overzichtsstudies tonen aan dat straatbomen de luchttemperatuur op wandelhoogte gemiddeld met 1 tot 2°C kunnen verlagen, terwijl oppervlaktetemperaturen van asfalt of beton lokaal zelfs meer dan 10°C koeler kunnen blijven onder voldoende boomkroonbedekking. Op warme dagen kan de gevoelstemperatuur onder bomen nog aanzienlijk sterker dalen.
Ook bossen vormen echte klimaatbuffers. Op hete zomerdagen is het in een volwassen bos vaak 5 tot 10°C koeler dan in open, verharde omgevingen. Bossen temperen bovendien temperatuurschommelingen, verhogen de luchtvochtigheid en creëren een aangenamer microklimaat.
Steeds meer onderzoekers beschouwen stedelijke bomen daarom als essentiële klimaatadaptatie-infrastructuur. Ze beschermen inwoners tegen hittestress, verminderen de vraag naar actieve koeling en dragen tegelijk bij aan een betere luchtkwaliteit, biodiversiteit en waterbuffering.
Net wie bomen het hardst nodig heeft, heeft er vaak het minst toegang toe
De voordelen van bomen zijn echter niet gelijk verdeeld.
Buurten met een lagere socio-economische status hebben doorgaans minder boomkroonbedekking en warmen daardoor sterker op tijdens hittegolven. Ouderen, jonge kinderen, mensen met chronische aandoeningen en bewoners van dichtbebouwde wijken worden hierdoor disproportioneel getroffen.
Dat maakt hitte niet alleen een klimaatprobleem, maar ook een gezondheids- en rechtvaardigheidsvraagstuk.
Bomen planten alleen is niet genoeg
Toch volstaat het niet om simpelweg meer bomen te planten.
Bestaande bossen moeten beschermd worden. Jonge bossen moeten uitgroeien tot robuuste ecosystemen. Steden en gemeenten moeten ondersteund worden bij het vergroenen van pleinen, straten en woonwijken. En burgers moeten opnieuw ervaren waarom bomen zo essentieel zijn.
Precies daarom werkt BOS+, om meer en beter bos te realiseren, op verschillende niveaus tegelijk.
We zetten ons in voor de bescherming van bestaande bossen en waardevolle bomen. We realiseren nieuwe bossen in heel Vlaanderen én in de tropen. We ondersteunen lokale besturen, bedrijven en burgers bij vergroeningstrajecten. We beheren bossen zodat ze ook bestand zijn tegen de uitdagingen van een veranderend klimaat. En via educatie en sensibilisering bouwen we aan een bosvriendelijke samenleving die het belang van bomen begrijpt en verdedigt.
Want de bomen die we vandaag beschermen en planten, bepalen mee hoe leefbaar onze wereld morgen zal zijn.
