Een zware week voor bos

We worden al een tijdje overspoeld met zorgwekkende nieuwsberichten. Maar de voorbije week was toch wel bijzonder zwaar voor bossen. Wetgeving en financiering die bossen helpen beschermen, worden teruggeschroefd, terwijl we daar net dringend veel méér van nodig hebben. Die afbouw wordt verdedigd met argumenten rond competitiviteit en noodzakelijke besparingen om de begroting op orde te houden: een economisch verhaal dus. Maar bossen beschermen is dat ook. De maatschappelijke kosten van ontbossing en de daaraan gekoppelde klimaatopwarming zijn enorm. Veel burgers maken zich daar eveneens grote zorgen over. BOS+ roept beleidsmakers dan ook op om geen verdere uitstel of afzwakking van wetten en financiering die bossen beschermen door te voeren. En aan bezorgde burgers die onze verontwaardiging delen: kom naar de klimaatmars op 5/10 in Brussel en eis mee een veel ambitieuzer klimaatbeleid dat bossen en onze toekomst beschermt.

Terugkerende nachtmerrie voor de Ontbossingswet

De Europese Commissie kondigde deze week aan dat ze de Ontbossingswet (EUDR) – opnieuw – met een jaar wil uitstellen. De reden zou een IT-probleem zijn: het registratiesysteem voor die producten die onder de wet vallen zou onvoldoende capaciteit hebben.  

Het gaat inderdaad om veel producten en dus een groot datavolume. Maar veel van die producten veroorzaken ook effectief ontbossing. Elk jaar uitstel betekent dan ook opnieuw veel te veel bosverlies – ongeveer 1 boom per seconde. Dat betekent ook: megatonnen bijkomende CO₂ in de atmosfeer.

© NPPyzixBlan – commonswiki

De EUDR zou daar verandering in brengen, maar dat lijkt ondertussen bijna te mooi om waar te zijn. Eind 2024 werd de inwerking-treding met een jaar verlaat. Het afgelopen jaar werd door een deel van het Europees Parlement en landbouwministers van verschillende EU-lidstaten ook een koppig pleidooi gevoerd om de wet sterk af te zwakken. De EUDR dreigt ook terecht te komen in een zogenaamde milieu-omnibus, een pakket waarbij verschillende wetten tegelijk worden afgezwakt.

En begin deze week kwam er een brief vanuit de commissie met de mededeling dat ze de intentie heeft om de wet opnieuw met een jaar uit te stellen.

Zelfs als de EUDR hier alsnog zonder veel kleerscheuren uitkomt  – en die kans lijkt steeds kleiner – heeft de hele saga alleen al enorme schade toegebracht. In plaats van voluit in te zetten op degelijke voorbereiding en ondersteuning, heeft Europa hiermee zelf twijfel en onzekerheid gezaaid. Al het collectieve getouwtrek tussen voor- en tegenstanders van aanpassingen (bij een wet die al was goedgekeurd) kost ook tijd en middelen. En met dit bijkomende uitstel verliezen we veel van wat nog overbleef aan geloofwaardigheid. Het is een slag in het gezicht van bedrijven en andere spelers die hun verantwoordelijkheid hebben opgenomen en zich hard hebben ingespannen om op tijd de wet te kunnen naleven. Het geeft bovendien een enorm slecht signaal aan de vooravond van de klimaattop COP30, nota bene in bosland Brazilië.  

Besparingen op klimaat en internationale samenwerking

Ook de septemberverklaring van de Vlaamse regering kwam hard binnen.  Bovenop de diep snijdende besparingen (25%) op federaal niveau, schrapt Vlaanderen ontwikkelingssamenwerking met partnerlanden, steun voor ontwikkelingsonderzoek en subsidies voor mondiale journalistiek. Dat terwijl de belangrijkste uitdagingen waar we voor staan van net van internationale aard zijn, en dus ook alleen met méér internationale samenwerking kunnen worden aangepakt.

Ook deze week publiceerde het Federaal Planbureau nieuwe cijfers over de geschatte impact van klimaatverandering op de Belgische Economie – minstens 4 miljard per jaar tegen 2050. Vlaanderen zou veel sterkere inspanningen moeten leveren voor het aanpakken van de klimaatcrisis, maar ook daarop wordt bespaard – in tegenstelling tot subsidies voor fossiele bedrijven. Ook binnen het beleidsdomein Omgeving krimpt het budget, dat al heel bescheiden was in vergelijking met andere sectoren.

Laat de stille meerderheid zich horen?

Klimaatverandering en de steile achteruitgang van biodiversiteit werden de voorbije jaren in het nieuws naar de achtergrond gedrongen. Maar beide crisissen en de impact ervan zetten zich onverminderd voort. 7 van de 9 planetaire grenzen zijn  intussen overschreden (1 meer dan in 2024) en voor alle grenzen die werden doorbroken gaan de trends in de verkeerde richting. Dat betekent dat het risico op onomkeerbare veranderingen met enorme impact op globale schaal steeds groter wordt. 5 van die grenzen zijn rechtstreeks gekoppeld aan de toestand van bossen.

Daarover leeft sterke bezorgdheid bij burgers, zeker bij jongeren: bijna negen op de tien (87%) maakt zich zorgen over de toekomst van het klimaat, terwijl amper 6% zich gehoord voelt door beleidsmakers. Eerder deze maand tekenden op minder dan tien dagen bijna 200.000 mensen in op een publieke consultatie om zich uit te spreken tégen het afzwakken van natuurwetgeving, wetten die burgers beschermen.  

Aan al wie deze bezorgdheden en verontwaardiging wil delen: kom op 5/10 naar de klimaatmars! Dat is het beste moment op korte termijn om van onze regeringen een beleid te eisen dat net sterker inzet in plaats van bespaart op zaken die er nu écht toe doen.