Lang vermoed en nu bewezen: ontbossing leidt tot minder regen

Uit de studie blijkt dat verlies van tropisch bos het hele jaar door verminderde regenval veroorzaakt. De grootste absolute daling van neerslag werd waargenomen in het natte seizoen, met tot 0,6 mm minder neerslag per maand per procentpunt verlies aan bosareaal. Maar de impact is waarschijnlijk het grootst in het droge seizoen, omdat verdere uitdroging de ecosystemen van planten en dieren onder druk zet.

Hoe het mechanisme werkt is nog niet duidelijk. De onderzoekers vermoeden dat ontbossing het proces verstoort waarbij vocht via de bladeren – via een mechanisme dat ‘evapotranspiratie’ wordt genoemd – wordt teruggevoerd naar de atmosfeer, waar het uiteindelijk regenwolken vormt.

Bossen onder druk

Op basis daarvan schatten ze dat, als de ontbossing in Congo aanhoudt, de neerslag er met 8 tot 12 procent kan afnemen. Dat zou een enorme impact hebben op de biodiversiteit en de landbouw. “Tropische bossen spelen een cruciale rol in de hydrologische cyclus omdat ze lokale en regionale neerslagpatronen in stand houden”, zegt onderzoeker Callum Smith.

De vermindering van regenval als gevolg van tropische ontbossing zal gevolgen hebben voor mensen die in de buurt wonen, via toenemende waterschaarste en lagere oogstopbrengsten.”

Maar ook voor de bossen zelf zijn er belangrijke implicaties. Minder regen kan immers ook een bedreiging vormen voor de levensvatbaarheid van de bossen, die bij de grootste koolstofreservoirs ter wereld behoren. “De studie toont het cruciale belang aan van tropische bossen bij het aanhouden van regenval”, zegt Dominick Spracklen, hoogleraar Klimatologie aan de Universiteit van Leeds.

Hoewel er pogingen zijn om de ontbossing een halt toe te roepen, gaat het verlies aan bosareaal in de tropen door. Er moeten meer inspanningen worden geleverd om te voorkomen dat bossen verloren gaan en om verloren en aangetaste gebieden te herstellen.”

 

De strijd van BOS+ tegen ontbossing in Democratische Republiek Congo

De druk op de bossen in Congo is de afgelopen jaren enorm toegenomen. Hogere functionarissen in het staatsysteem, geven vaak toestemming (tegen betaling) aan externen om jacht, visvangst of houtkap te doen in de bossen van inheemse gemeenschappen. Dit botst echter met heel wat traditionele rechten van het land.

In verschillende gemeenschappen zijn er nog traditionele regels rond het gebruik van de bossen waarbij bepaalde zones voor maanden tot jaren ontoegankelijk worden verklaard zodat populaties van wild of van bepaalde planten of paddenstoelen zich kunnen herstellen. 

Door de concretisering van de boswet (2002), is het sinds een vijftal jaren mogelijk om deze traditionele grondrechten te officialiseren. Onze partner, Tropenbos DRC, maakt gebruik van deze nieuwe wet en richtte het beheercomité ‘concession de fôret communautaire locale’ (CFCL) op. Dit comité zorgt voor een beter beheer en een betere bescherming van de bossen.

Lokale gemeenschap aan de Tshopo rivier – ©Bram Sercu

Agroforestry als alternatief voor slash-and-burn model

Naast een betere bescherming en beheer van de Congolese bossen, zorgen we, samen met onze lokale partners, ook voor een aanvullend inkomen voor de lokale bevolking.

Het slash-en-burn landbouwmodel is het enige landbouwmodel dat gekend is in de lokale gemeenschappen. Slash-and-burn is een landbouwmethode waarbij telkens een stuk land wordt vrijgemaakt door alle bomen en planten erop te verbranden, het land te bewerken en na een korte periode opnieuw te verlaten om een nieuw stuk land te ontginnen. 

Verbrand regenwoud door slash and burn

Samen met Tropenbos DRC voorzien we sensibilisatie, trainingen en proefprojecten om een duurzamer landbouwmodel te promoten waarbij mensen meerdere jaren na elkaar op hetzelfde perceel landbouw kunnen bedrijven. Een agroforestry model met meerjarige teelten (cacao, palmolie) maakt deel uit van een duurzaam landbouwmodel. 

Duurzame landbouw met agroforestry – © Bram Sercu

Lees meer over dit project.