Nieuws
In een recent artikel berichtte De Standaard over de beslissing van IKEA om het bekende ballenbad in de winkel van Wilrijk te vervangen door een ‘speelbos’. Op het eerste gezicht een mooi idee, maar volgens BOS+ roept het ook vragen op over wat we precies onder natuurbeleving verstaan. Naar aanleiding van het artikel schreef Sien Cromphout, expert educatie en beleving bij BOS+ onderstaand opiniestuk over het belang van echte speelnatuur voor kinderen.
Mijn tenen begonnen al te kriebelen en mijn haren te wapperen: zou Ikea -die graag uitpakt met zijn duurzaamheidsinitiatieven- echt onze kinderen uit het glazen hok vol plastic ballen halen en een stukje natuurbeleving creëren?
Niet zo’n gek idee, want: wie meubels zegt, zegt hout. En hout komt toch… uit het bos?! Een speelbos sluit nauw aan bij de corebusiness van de meubelketen. Duurzame houtoogst combineren met spelen: dát zou een prachtig voorbeeld zijn van bosbeheer volgens de in de natuursector alom gewaardeerde pro Silva principes. Want hout kan weldegelijk een duurzame grondstof zijn. Niet als het gaat om illegaal gekapt tropisch hardhout uit het Amazonewoud natuurlijk, of -dichterbij- als er oerbossen uit Oost-Europa voor sneuvelen. Een praktijk waar Ikea zich in een recent verleden helaas schuldig aan maakte. Toch is hout oogsten zonder te ontbossen mogelijk. Want ook in bossen die worden beheerd met het oog op biodiversiteit kunnen soms bomen geveld worden, met positieve effecten op het ecosysteem n. En de CO2 die deze bomen hebben vastgelegd blijft veilig opgeborgen in die houten blokken waar uw peuter torens mee bouwt. Alvast een pak duurzamer dan die plastic ballen.
Bovendien: spelen in de natuur zet een turbo op de creatieve ontwikkeling van kinderen. En is Ikea niet die winkel die de creativiteit van z’n klanten omarmt? Door de lancering van marketingslogans als “verbeelding maakt alles mogelijk”, door klanten als medeontwerper te positioneren met allerlei ontwerptools en door actief promotie te voeren met zogenaamde ‘Ikea-hacks’ van klanten. Ja: door die bouwpakketten door elkaar te husselen kan je best origineel zijn. Het is bijna open-ended speelgoed voor volwassenen. Je weet wel: “prijzig” speelgoed dat geen duidelijke functie heeft. En voor het vermarkt werd, heette dat dus vaak ‘natuur’. Wie kinderen heeft tussen drie en tien jaar, merkte vast al op dat die tak in een oogwenk kan vervellen van zwaard tot paard, van vislijn tot toverstaf en van penseel tot muziekinstrument.
Maar toen kwam ik bij de foto die het artikel vergezelde. Een plastic stronk. Een stoffen struik. Een paddenstoel uit kunststof.
Een gemiste kans.
Want in contact komen met natuurlijke materialen -en bij voorkeur met de natuur zelf- is een basisnood. De voordelen van buiten spelen waren nog nooit zo goed gedocumenteerd als nu. Buiten zijn doet bewegen, en dat op niet-uniforme ondergronden. Een zegen voor de fysieke conditie en motorische ontwikkeling. Je leert er risico’s herkennen, inschatten en ermee omgaan. Buiten is kinderspel socialer en gevarieerder: ‘kliekjes’ en pestgedrag verdwijnen er als sneeuw voor de zon. Contact met de natuur versterkt bovendien het immuunsysteem en helpt stress te reduceren – wat vandaag helaas ook bij kinderen een groeiend probleem vormt.
Maar terwijl het wetenschappelijke bewijs over het belang van natuurcontact groeit als kool, krimpt de tijd die kinderen in het groen doorbrengen vliegensvlug. Onderzoek van Kind en Samenleving toonde recent nog aan dat het aantal kinderen dat regelmatig buiten speelt op een decennium tijd met 40% gedaald is.
En niet enkel voor de gezondheid en het welzijn van uw kleine spruiten is dat speelbos een goed idee. Ook de natuur kan er wel bij varen. Want natuurcontact in de kindertijd is de snelste weg naar natuurverbondenheid en een zorgzame en respectvolle houding ten opzichte van de natuur op volwassen leeftijd. Die bosbeschermers zullen we in de toekomst nodig hebben, zeker als we op duurzame wijze houten meubels willen produceren.
Als Ikea de komende decennia zijn grondstoffen uit duurzaam beheerde bossen wil halen, dan investeert het best vandaag al in echte speelnatuur. Niet met plastic paddenstoelen en stoffen stuiken, maar met echte bomen, takken en aarde onder de nagels. Want wie als kind de natuur leert kennen, zal die later ook willen beschermen.
